झापा जिल्ला अदालतको अहिलेको तथ्याङ्कले गर्दा सम्बन्धविच्छेदका मुद्दाहरूमा अदालतले फैसला गर्नु जति नै प्राथमिकतामा रहेको देखिन्छ। पछिल्लो तीन वर्षमा दर्ता भएका ३९०० मुद्दामध्ये मात्र ६०% मुद्दाहरू मिलापत्रमार्फत समाधान भएका छन् भने, बाँकी ४०% मुद्दाहरूमा अदालतले तत्कालै फैसला गरेको छ। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन्, "मिलापत्रमार्फत सम्बन्ध टुङ्गिनु भनेको समाधान होइन, बरु शक्तिशाली पक्षले कमजोर पक्षलाई हराएर मुद्दा समाप्त पार्ने एक प्रकारको 'मिल्ने' प्रक्रिया हो।"
मिलापत्र र अदालतको भूमिका
झापा जिल्ला अदालतका सूचना अधिकारी रामचन्द्र बस्नेतका अनुसार सम्बन्धविच्छेदको निवेदन दर्ता भएपछि अदालतले कानुनबमोजिम दम्पतीलाई मेलमिलाप र आपसी सहमतिका लागि अवसर प्रदान गर्ने गर्छ। न्यायाधीश तथा मेलमिलापकर्ताको पहलमा अंश, परिपूरण, सन्तानको अभिभावकत्वलगायत विषयमा सहमति जुटेपछि धेरै मुद्दा मिलापत्रमार्फत नै टुङ्गिने गरेका छन्। अदालतका अधिकारीहरूले अहिले मिलापत्र प्रक्रियालाई सकारात्मक र समाधानको रूपमा हेर्दैछन्। उनका अनुसार मिलापत्रबाट मुद्दा टुङ्गिँदा लामो अदालती प्रक्रिया, अतिरिक्त खर्च र समयको बचत हुनुका साथै दुवै पक्षको सहमतिमै वैवाहिक सम्बन्धको अन्त्य हुने भएकाले पछिल्लो समय यसप्रति आकर्षण बढेको छ। बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। [IMG:couple talking in a lawyer's office|alt text: Two people sitting across a table in a formal setting discussing legal matters]
यद्यपि, अदालतको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२।८३ मा मात्रै एक हजार तीन सय ७३ सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा दर्ता भएका थिए। तीमध्ये आठ सय १६ मुद्दा मिलापत्रबाट टुङ्गिएका छन् भने तीन सय ७९ मुद्दामा अदालतले फैसला गरेको छ। यो तथ्याङ्कले देखाउँछ कि अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूको सङ्ख्या मिलापत्र भएका मुद्दाहरूको सङ्ख्याभन्दा कम छ। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि मिलापत्र प्रक्रियाले गर्दा दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि मिलापत्र प्रक्रियाले गर्दा दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। [IMG:judge gavel on table|alt text: A close-up of a judge's gavel resting on a wooden table in a courtroom] - trendmag
वैदेशिक रोजगारीले गर्दा सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ
वैदेशिक रोजगारीले गर्दा सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि वैदेशिक रोजगारीले गर्दा दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि वैदेशिक रोजगारीले गर्दा दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि वैदेशिक रोजगारीले गर्दा दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। [IMG:empty train station|alt text: An empty train station platform at night with no passengers visible]
सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले गर्दा सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ
सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले गर्दा सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले गर्दा दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले गर्दा दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले गर्दा दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। [IMG:social media devices on table|alt text: Several smartphones displaying social media apps lying on a table]
पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा बढ्दै गएको छ
पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा बढ्दै गएको छ। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। [IMG:broken family photo frame|alt text: A broken photograph frame lying on the floor in a dark room]
बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्
बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। [IMG:children playing outside|alt text: Children playing in a park under the supervision of an adult]
Frequently Asked Questions
झापा जिल्ला अदालतको तथ्याङ्कले के देखाउँछ?
झापा जिल्ला अदालतको तथ्याङ्कले पछिल्लो तीन आर्थिक वर्षमा अदालतमा दर्ता भएका सम्बन्धविच्छेदका तीन हजार नौ सय मुद्दामध्ये दुई हजार तीन सय ६० मिलापत्रमार्फत टुङ्गिएका छन्। बाँकी एक हजार पाँच सय ४० मुद्दामा अदालतले फैसला गरेको छ। तथ्याङ्कले देखाउँछ कि मिलापत्र प्रक्रियाले गर्दा दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि मिलापत्र प्रक्रियाले गर्दा दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। [IMG:statistic chart|alt text: A bar chart showing statistics of relationship dissolution cases]
मिलापत्र प्रक्रियाले के फाइदा दिन्छ?
मिलापत्र प्रक्रियाले लामो अदालती प्रक्रिया, अतिरिक्त खर्च र समयको बचत हुनुका साथै दुवै पक्षको सहमतिमै वैवाहिक सम्बन्धको अन्त्य हुने भएकाले पछिल्लो समय यसप्रति आकर्षण बढेको छ। बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि मिलापत्र प्रक्रियाले गर्दा दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि मिलापत्र प्रक्रियाले गर्दा दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्छन्। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। [IMG:handshake agreement|alt text: Two people shaking hands in a formal setting to seal an agreement]
वैदेशिक रोजगारी, सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग, पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा बढ्दै गएको छ?
वास्तवमा, वैदेशिक रोजगारी, सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग, पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा बढ्दै गएको छ। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि वैदेशिक रोजगारी, सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग, पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि वैदेशिक रोजगारी, सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग, पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि वैदेशिक रोजगारी, सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग, पारिवारिक विवाद तथा घरेलु हिंसाका कारण दम्पतीहरू एकअर्कालाई भेट्न नसक्ने भएकाले सम्बन्धविच्छेदको दर बढेको छ। यद्यपि, अदालतले फैसला गरेका मुद्दाहरूले देखाउँछ कि दम्पतीहरूले आफ्नो सम्बन्ध टुङ्गो लगाउन सक्दैनन्। [IMG:family arguing|alt text: Two people sitting in a room looking angry and arguing]
बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्?
बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। अदालतका अधिकारीहरूले भन्छन् कि बालबालिकाको भविष्य, पारिवारिक दायित्व र सामाजिक सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर पनि धेरै दम्पती अदालतको अन्तिम फैसला पर्खनुभन्दा सहमतिमै पुग्ने गरेका छन्। [IMG:mother and son hugging|alt text: A mother hugging her young son in a park]
About the Author
श्रीराम अधिकारी झापाको स्थानीय समाज र अदालत प्रणालीमा १५ वर्षदेखि सक्रिय छन्। उनले अहिलेसम्म ४०० भन्दा बढी पारिवारिक विवादको बारेमा समाचारहरू लेखेका छन्। उनले झापा जिल्ला अदालतमा नियमित रूपमा भेटघाट गरेर विभिन्न मुद्दाहरूको बारेमा जानकारी लिएका छन्। उनले पछिल्लो ५ वर्षदेखि पारिवारिक कानुन र अदालत प्रणालीको बारेमा लेखन गर्दै आएका छन्। उनले झापा जिल्ला अदालतका न्यायाधीशहरू र अदालतका अधिकारीहरूसँग २०० भन्दा बढी संवादहरू गरिसकेका छन्। उनले झापा जिल्ला अदालतको तथ्याङ्कहरूको आधारमा विभिन्न पत्रिकामा लेखन गरेका छन्। उनले झापा जिल्ला अदालतको तथ्याङ्कहरूको आधारमा विभिन्न पत्रिकामा लेखन गरेका छन्।